En nu gaan we brouwen met scharlei. Loender bier kwam oorspronkelijk uit Loenen, zoals we in de vorige post zagen. Het komt echter ook voor in de negentiende-eeuwse brouwverslagen van brouwerijt ’t Scheepje in Haarlem. In 1817 werd Loender bier daar gemaakt van 4% tarwemout, 17% haver, 8% spelt, 21% wintermout (van gerst) en 50% zomermout. Hiervan werden de kwaliteiten 12-gulden, 8, 6, 4 en kuit getrokken.[1]
Keken we gisteren naar het brouwkruid scharlei, vandaag gaan we kijken naar een bier dat ermee gemaakt werd. Een tijdje geleden schreef ik op Dossier Hop al over Loender bier, met een oud brouwverslag erbij uit Haarlem anno 1825… en dat heb ik nagebrouwen. Hier een nieuwe versie van het artikel. (meer…)
Voor (hobby)brouwers zijn er diverse kruiden in de handel die je aan je bier kunt toevoegen. Kardemom, koriander, oranjeschil, kalmoeswortel, lindebloesem… je kunt het zó bij Brouwmarkt kopen. Eén kruid ontbreekt gek genoeg in hun assortiment: scharlei. En dat terwijl het vroeger wel degelijk door bierbrouwers werd gebruikt. Tja, en ik was uiteraard van plan zo’n oud recept na te brouwen, maar hoe moest ik nu aan scharlei komen?
Onderzoek doen naar historische bieren is leuk, maar soms word je er ook bijzonder dorstig van. En dan wil je het proeven. Je kunt met een beetje opletten wel vaststellen wat er in zo’n bier ging, en soms vind je iets wat je daadwerkelijk als een ‘recept’ kunt betitelen. Maar kún je zoiets wel nabrouwen? Het eerste antwoord dat bij me opkomt is: natuurlijk, waarom niet? Wie houdt je immers tegen. Maar er zijn allerlei valkuilen, en soms past een zekere bescheidenheid…
Af en toe maak ik met dit blog een uitstapje over de grens. Met name in het Franse taalgebied, waar nog van alles over historisch bier te vinden is dat aan de aandacht van bierhistorici ontsnapt lijkt te zijn. Zo vond ik iets in het Belgische blaadje La feuille du cultivateur, uitgegeven in Brussel als een ‘journal d’agriculture pratique’, ofwel: blad voor praktische landbouw.
Nadat ik een half jaar geleden voor het eerst sinds 1933 weer een princessebier had gebrouwen, heb ik nu weer een primeur: de eerste princessebierproeverij! Want ook anderen hebben zich aan dit tot voor kort zo onvindbare recept gewaagd sinds ik het in twee artikelen op dossierhop.nl had gepubliceerd. Dus kon ik nu, samen met dossierhop-webmaster Cees, drie van deze bieren naast elkaar zetten en ontkurken.
Ik blijf dit een mooie advertentie vinden. Geplaatst in de Nieuwe Gorinchemsche Courant van 20 augustus 1893. Op zoek naar heel andere dingen kwam ik deze in september 2013 tegen en was meteen geïntrigeerd: wat was dat in hemelsnaam, dat dubbel princessen, dubbel gersten, jong oud en minnebier? Extra stout, voor bloedarmen, maaglijders, zwakken en kraamvrouwen? Ik dacht: dat googelen we even. Maar het bleek dat er niets over te vinden was. Niet op het web, niet in Google Books, niet in de boeken die ik er in de universiteitsbibliotheek op nasloeg. Wat ik wel vond, waren nog meer rare biersoorten in andere advertenties: wat moest ik me voorstellen bij Nieuwlicht, Beiersch, Oudgerste en Oudheusdensch bier?
Verloren Bieren, de weblog over het bier uit vroeger tijden, is een feit. Ik was natuurlijk al langer bezig: op dossierhop.nl schreef ik al zo’n twee jaar artikelen over de oude biersoorten van Nederland en over de grens. Maar het werd tijd voor een eigen stek.
Nog even voorstellen? Mijn naam is Roel Mulder en ik ben historicus, creatieveling, projectcoördinator, zelfbenoemd alleskunner en ook nog bierliefhebber. Twee jaar geleden begon ik, getriggerd door een oude krantenadvertentie vol met merkwaardige oude bieren (dubbel princessen, minnebier, jong oud…) te zoeken naar biersoorten uit vroeger tijden. Met name voor de 18e en 19e eeuw was hier nog nauwelijks onderzoek naar gedaan. Het resultaat: vele recepten, wetenswaardigheden, nieuwe kennis en een aantal proefbrouwsels. En het doel blijft om die bieren van vroeger te kunnen proeven!