Verloren bieren – 24 – Franciscanenbier (1)
De zoektocht naar Verloren Bieren gaat door. In oude kranten, bedrijfsarchieven, octrooien en bibliotheken blijkt nog heel wat te vinden te zijn over het verdwenen gerstenat van vroeger. Maar soms krab je je achter de oren: wat heb ik nou eigenlijk gevonden?
In het Utrechts Archief vond ik in het deelarchief ‘Franciscanen Nederland voor 1853′ een klein zwart boekje, niet groter dan zo’n 10 bij 15 centimeter. Het omslag was van donker afbladderend leer met een patroontje erin. Op de eerste bladzijde stond in een bibberig handschrift geschreven: ‘Onderwijs van bier, wijn en azijn.’ Ik bladerde. Het vergeelde en vlekkerige papier van het boekje was van kaft tot kaft helemaal volgeschreven in het zelfde handschrift, zonder hoofdletters of interpunctie. Af en toe stond er een streepje om de onderdelen te scheiden. (meer…)
Parmaham komt uit Parma, Gorgonzola uit Gorgonzola en Brunello di Montalcino uit Montalcino. De Europese Unie heeft allerlei streekproducten wettelijk beschermd zodat je buiten Edam geen Edammer kaas mag maken en geen champagne buiten de champagne. En in België heb je natuurlijk de lambiek, faro en geuze die met hun spontane gisting alleen in de Zennevallei en het Pajottenland bij Brussel gemaakt kunnen en mogen worden. Of toch niet? 
Het zijn turbulente tijden voor de liefhebbers van historische biertjes. Jopen laat volgens historische Haarlemse recepten gebrouwen bier uit de tapkranen stromen, de Campagne Nederlandse Bierstijlen komt met kuit aanzetten, en op een gemiddeld speciaalbierfeest vliegen je de gruitbiertjes om de oren. Okee, het smaakt allemaal uitstekend en daar gaat het maar weer om, maar de gebruikte termen doen je duizelen. Wat is dat toch met die gruit? En waarom is een Koyt geen kuit? Je komt er al snel niet meer uit. 
Als je de landelijke oprijlaan inslaat, heb je eigenlijk nog niks in de gaten. Je ziet een groot oud huis, bomen, tuinen, een weitje. Een oude boerderij denk je, of misschien een landhuis, hier op het platteland in de buurt van Nijmegen. Maar dan zie je het oude fabrieksgebouw, met de grote schoorsteen. En jawel, dit is een oude brouwerij, tussen de weilanden in Heumen. Je bent op Bergzicht, lange tijd de belangrijkste bierbrouwerij van Gelderland en bakermat van een Verloren Bier. Misschien wel ondergistend bier. Het eerste ondergistend bier van Nederland. 
Verloren bieren opsporen is leuk. Maar wat doe je wanneer je echt zo’n oud recept vindt? Nabrouwen? Kún je het wel nabrouwen? Neem nou Nijmegen. Die geinige studentenstad aan de Waal doet leuk mee in bierland. Brouwerij De Hemel timmert al jaren bewust op bescheiden schaal aan de weg, de jongens van Oersoep experimenteren erop los, en als je zelf eens met vrienden of familie je eigen biertje wil brouwen kan dat in de kelders van t Vaghevuur. Maar ooit was Nijmegen écht beroemd om zijn bier: Nijmeegse mol. 
En dan gaan we het nu hebben over die biersoort die bierliefhebbers nooit drinken. De kans is groot dat je het nog nooit op hebt, of anders de afgelopen tien jaar niet. Ik ken één iemand die het lekker vindt, en dat is dan ook iemand die niet van bier houdt. (En het blijkt dat één van de bloggers op deze site het drinkt, maar die persoon wilde anoniem blijven). Ik heb het over oud bruin.