Verloren bieren 16 Paulus Jonas

En vandaag een bier waarvan nog maar één flesje bewaard is gebleven. De kerstdagen komen er weer aan. De kachel snort en de hele familie zit genoegelijk bij elkaar. En wat is er knusser dan samen lekker warm bier drinken?

EuhmWarm bier? Ja, dat is wat ze deden in Dordrecht in de goede oude tijd. Menig Dordtenaar herinnert zich nog, dat het vroeger traditie was in de maand december bij De Sleutel een kinnetje Paulus Jonas te bestellen, schreef J. Schrama, directeur van de Dordtse bierbrouwerij De Sleutel in 1964. Evenals tegenwoordig het bokbier, was dit bier slechts korte tijd verkrijgbaar. Dit bier werd warm gedronken, men voegde bruine suiker, citroen en kruidnagelen naar smaak toe en liet het een uurtje op een zacht vuur trekken. (meer…)


Verloren bieren 13 Brown Stout uit Bodegraven

De vorige keer had ik het over het Brouw-boek van de Alkmaarse bierbrouwer in opleiding Johannes Wahlen uit 1862-1865. Een hele ontdekking, zo’n uitgebreid boek over de traditionele Hollandse manier van brouwen, en ook nog eens voorzien van plaatjes en ingeplakte etiketten. En dan ga je meteen al bij jezelf denken: ik kan toch niet de eerste zijn die dit ontdekt? Maar gek genoeg is er in de literatuur die ik tot nu toe over biergeschiedenis heb ingekeken, nooit wat met het werk van Wahlen gedaan. Al jaren ligt het in Alkmaar stofvrij in het depot niks te doen, enkel een verre afstammeling noemt het op zijn site met familiegeschiedenis. Verloren Bieren heeft dus de primeur bij de bierliefhebbers. (meer…)


Verloren bieren 12 Het brouwboek van Johannes Wahlen

Dit is een serie artikelen over verdwenen biersoorten, met name in Nederland. Maar hoe vind je die? Je zou zeggen, zoek het archief van een oude brouwerij en kijk even in hun receptenboek. Maar ja, was het maar zo makkelijk. Leer mij archieven kennen: meestal bevatten ze droge notulen, rekeningen, grootboeken en notarisakten. Saaie kost, waar vaak maar weinig uit is op te maken.  (meer…)


Verloren bieren 9 Gezondheidsbier

Zou het nou niet mooi zijn, als bier gewoon gezond was? In plaats van dat het je lever aantastte en je er katers van kreeg? Het vreemde is, dat in de negentiende eeuw bier juist bij uitstek als een gezonde drank werd gezien. Het was dan ook de tijd dat veel arme mensen zich kapot zopen aan de jenever, en dan was bier zo slecht nog niet.

Bepaalde biersoorten werden zelfs exclusief om hun geneeskrachtige werking aangeprezen. Om te beginnen het Dantziger Jopenbier, een donkere, stroopachtige substantie die zeer heilzaam voor klierachtige gestellen zou zijn en ook tegen maagpijn en aamborstigheid werkte. De Nederlandse brouwerij Van Vollenhoven begon dit bier te beconcurrreren met zijn Extra Stout, meest versterkende drank voor Herstellenden, Bloedarmen en en Kraamvrouwen (en daar komen we binnenkort nog op terug). (meer…)


Verloren bieren 6 Boerenkoffie

Na vorige week een zomerbier te hebben gedaan, gaan we ons nu voorbereiden op de winter. Een echt winterbier, met recept, want het ultieme doel van deze artikelen is natuurlijk dat we het bier uit vroeger tijden ook kunnen proeven.

In de winter van 1809 vertrokken twee jonge Friezen, Pals Andrise en Pals Geerts, in de vroege ochtend uit het dorpje Deersum om een van de allereerste Elfstedentochten te rijden. Na alle steden aangedaan te hebben kwamen ze om zeven uur s avonds aan in Sneek. En ze waren wel dorstig geworden en gingen dus binnen bij de herberg van Hospes Bouwe. Hier vond men een gezelligen kring van burgers, gezeten om den haard, allen liefhebbers van schaatsrijden. Toen de stamgasten vernamen wat voor een tocht de twee schaatsers hadden gemaakt, werden ze allebei getracteerd op een halve liter Boerenkoffie. Sorry, op wat? (meer…)


Verloren bieren 5 Hooibouwbier

En dan wordt het nu tijd om eens een echt vergeten biersoort aan de vergetelheid te ontrukken. Het is een zonnig dagje, dus zullen we nog even een zomerbier doen? Bovendien met een recept, want het ultieme doel van deze artikelen is natuurlijk dat we het bier uit vroeger tijden ook kunnen proeven.

Bier wordt niet altijd door brouwers gebrouwen. Er zijn talloze bierliefhebbers die zich wagen aan een eigen homebrew. Maar thuisbrouwen is niet iets van de laatste jaren. Voor de Tweede Wereldoorlog werd er ook nog lustig thuis op los gebrouwen. Door wie? Door de Hollandse boerin! (meer…)