Verloren Bieren – 52 – Gerste

Het klinkt misschien vreemd, maar we gaan het over gerstebier hebben. Gerstebier, maar bijna al het bier is toch van gerst gemaakt? En inderdaad, al sinds de introductie van kuitbier rond het jaar 1400 zit er gerst in bier, terwijl het daarvoor vooral haver bevatte. Toch bleef men naast gerst ook nog lang andere granen toepassen. De naam ‘gerstebier’ wordt daarom gek genoeg pas algemeen in de negentiende eeuw. (meer…)


Verloren Bieren – 51 – Hollandsch-Beijersch

We zagen het al de vorige aflevering bij het Nieuwlicht: het boekje De praktische bierbrouwer uit 1866 beschrijft een aantal traditionele Nederlandse biersoorten als ondergistend. Dat wekt verbazing – ruim zestig jaar eerder, toen Johannes Buys zijn zijn De bierbrouwer (1799) schreef, was ondergisting schijnbaar nog onbekend. Maar B.M. Perk, de vermoedelijke schrijver van De praktische bierbrouwer, was dan ook voor zover we weten de eerste ondergistende brouwer van Nederland. Want ondergisting begon niet met de dag dat Gerard Adriaan Heineken in 1864 zijn brouwerij kocht, integendeel.  (meer…)


Verloren Bieren – 50 – Nieuwlicht (revisited)

Het is alweer een tijdje geleden dat ik hier schreef over Nieuwlicht, het bier waarmee Franciscus van den Broek zoveel succes had. Enige jaren voor 1842 had deze brouwer in het dorpje Heumen bij Nijmegen dit bier ontwikkeld, dat hij overal in het land en tot in Nederlands-Indië wist te slijten. Een bier van (volgens scheikundige G.J. Mulder in 1857) 4,2% alcohol en een stamwortgehalte van 10,7 graden Plato, met recht een ‘licht’ bier. Maar hoe werd het nou gemaakt? Ondergistend, beweerde men in de jaren tachtig in het Heumense biermuseum op de locatie van de oude brouwerij. (meer…)


Verloren Bieren – 49 – Princessebier (2)

De vorige keer zagen we dat princessebier in 1748 in Amsterdam voor het eerst opdook, en dat het rond 1900 verdween, weggeconcurreerd door het moderne ondergistende bier. Lange tijd was het een raadsel voor me. Neem nou de naam. Waarom princessebier? Als je tegenwoordig bier met die naam zou introduceren, zouden mensen verwachten dat het een roze bier met glitters is. (meer…)


Verloren Bieren – 48 – Koninginnebier

Nadat we vorige week het tragische levensverhaal van B.M. Perk, de vermoedelijke schrijver van De praktische bierbrouwer, hebben gekeken, gaan we nu in op de recepten uit het boekje. En dan meteen maar een bier waarvan ik nog nooit had gehoord: koninginnebier.
(meer…)


Verloren Bieren – 45 – Vleutens Bruin (2)

In de vorige aflevering hadden we via een brouwdagboek uit de jaren 1837-1838 een inkijkje in de dorpsbrouwerij van Vleuten onder de achttienjarige brouwer Hermanus van Bijlevelt. Niet het meest overzichtelijke brouwverslag, maar we hebben nou eenmaal weinig gegevens uit die tijd, en al helemaal niet van een traditionele plattelandsbrouwer van boven de rivieren. En nu de vraag: hoe moeten we dit verhaal interpreteren, en hoe smaakte het? (meer…)


Verloren Bieren 39 Bouleuse

We vervolgen onze verkenningstocht door Frankrijk met het hoge noorden. De noordelijkste punt van het land, met Lille, Duinkerken en Calais en omgeving, wordt in Frankrijk maar meewarig bekeken. Als een Fransman aan de departementen Nord en Pas-de-Calais denkt, ziet hij de stereotypen voor zich die in de succesfilm Bienvenue chez les Chtis uit 2008 zo trefzeker op de hak worden genomen: het is er koud, nat, saai, lelijk, de mensen zijn stug en praten een onverstaanbaar dialect of, nog veel erger, Vlaams.  (meer…)


Verloren Bieren 31- Abdijbier (1)

Ongeveer vijftien jaar geleden kwam al het lekker bier uit België, tenminste als je in Nederland woonde. Eigenlijk alles uit dat land was wel goed, of het nou een Verboden Vrucht was of een Cuvée des Trolls: voor ons bierdrinkers was het algauw omgeven met dat mythische Belgische aura dat ook hangt aan steenwegen met kasseien, legendarisch goede frieten, Waals kolengruis en Luik-Bastenaken-Luik. En het mooiste was dan natuurlijk als het uit een Echte Abdij kwam: kijk maar, er staat Corsendonk Pater op, of Saint-Feuillien, of Abdij van Leffe.  (meer…)